Сэдэв:

-Орчин үеийн үсрэнгүй хөгжил нь түүх, соёлын өвөө шингээж чадсан уу?

– Хятад улс дэлхийн гүрэн болоход Сямэнь зэрэг хотын хөгжил, уул уурхай ямар нөлөө үзүүлсэн вэ? – Жижиг, дунд бизнес, хөдөө аж ахуйн хоршоод цахим хувьсалтай хэрхэн зохицож байна вэ?

“Dark Horse” дарс нь тууштай шийдэмгий өнгө төрхтэйгээр Америкийн Нэгдсэн Улсад маш амжилттай борлуулагдаж буй дарс юм. Гол нууц нь гайхалтай дарсыг боломжийн үнээр хүргэж байна. Усан үзмээс дарс хүртэл боловсруулахдаа 400 гаруй тариаланчдаас түрүүлж усан үзмийн сонголтоо хийдэг бөгөөд анхны хундагаа 100 гаруй удаа амталж Калифорнийн амтыг гаргаж, эцсийн бүтээгдэхүүнийг хэрэглэгчиддээ хүргэдэг байна. Залуучуудад зориулж хийж байгаа энэ дарс Америкийн Нэгдсэн Улсын дарсны жагсаалтад дэд байрууд эзэлдэг бөгөөд үнэ, амтаараа залуусын сонголт болж чаджээ. Тийм учраас тэд өөрсдийн дарсаа Калифорнийн амжилтын амт гэж нэрлэдэг байна.

Энэ дарсыг та “Premium Taste” – онлайн дэлгүүрээс авах боломжтой. Олон улсын томоохон компаниудтай адил Монгол Улсын онлайн худалдааны үйл ажиллагаа сайжирч шинэ платформ нэмэгдэн, “Premium Taste” нь хэрэглэгчдийн хүссэн дарс болон бүтээгдэхүүнийг хүргэж байна. Та гар утас болон вебсайт ашиглан чанартай, хурдтай, найдвартай үйлчилгээг төлбөрийн олон сонголттойгоор авах боломжтой боллоо. 

Бэлтгэсэн: World Wine

3/3 хэсэг

Өндөр Гэгээн Занабазар бол Буддын урлагийн хамгийн алдартай уран бүтээлчдийн нэг мөн билээ. Түүний олон талын авьяас билиг, ур чадвар шингэсэн бүтээлүүд, тэдгээрийн дотроос ялангуяа Буддын бурханлаг, хүмүүнлэг чанарыг төгс зохицлоор илэрхийлсэн алтадмал хүрэл, уран баримлууд энэ алдрыг авчирсан юм. Тэрээр 17-р зуунд улсынхаа оюун ухааны манлайлагч болсноор Монголын соёлын сэргэн мандалтыг эхлүүлсэн бөгөөд түүний уран бүтээлүүд өнөөг хүртэл олон зуун авьяаслаг уран бүтээлчдэд үлгэр жишээ болсоор иржээ.

Дэлхийн Буддын урлагийн түүхэнд онцгой байр эзэлдэг үзэсгэлэн төгс, гайхамшигт уран баримлуудын тоонд Өндөр Гэгээн Занабазарын бүтээсэн Цагаан болон Ногоон Дарь Эхийн баримлууд хамаардаг. Цагаан Дарь Эхийн баримал нь одоо Занабазарын нэрэмжит Дүрслэх Урлагийн Музейд, харин Ногоон Дарь Эх ба түүний 21 дүр нь Богд Хааны Ордон Музейд хадгалагдаж, үзэгчдийн мэлмийг баясгасаар байна.  

Цагаан Дарь Эх

Дарь эх нь Буддын шашны хамгийн хүчирхэг эмэгтэй бурхан юм.¹ Дарь нь Самгарьд хэлээр ‘од’ гэсэн утгатай. Дарь эхийг “амьтай бүхнийг хайрласан бурхдын энэрэнгүй харцыг” тээгч Мэгжид Жанрайсагийн нулимсаас төрсөн, түүний бүсгүй дүр гэх домог бий. Цагаан Дарь эхийг бүх бурхдын ээж ч гэж бас үздэг.²  

Дарь эх нь дээдийн үзэсгэлэнт, гэгээн ухаантан, бүхнийг энэрэн хайрлагч бөгөөд  хүмүүнийг гай зовлонгоос ангижрахад чиглүүлдэг. Дарь эх цагаан, ногоон, улаан, хөх, шар таван өнгө, 108 ялгаатай дүрээр тодордог. Түүний дундаас Ногоон ба Цагаан Дарь Эх нь Төвдийн Буддын шашинд хамгийн өргөн танигдсаар иржээ.

Занабазар Цагаан Дарь Эхээ өрөг эхийнхээ төрхөөс санаа сэдэл авч, өөрийн Далай ээж гэж дууддаг байсан түүнд зориулж бүтээсэн гэдэг.³ Занабазарын нялхад, төрсөн эх Ханджамцын хатны хөхөнд сүү орохгүй байтал, хатны арван зургаан настай аягачин охиноос гэнэт сүү гарах болж, нярайг хөхүүлэн аварч байжээ. Энэ бол Занабазарын амьдралд тохиосон бас нэгэн гайхамшиг гэлцдэг.⁴

Цагаан Дарь Эхийн онцлог нь тэрээр долоон нүдтэй. Тэдгээр нүд нь өнгөрсөн, одоо ба ирээдүй цагийг хардаг. Цагаан Дарь Эхийн Гарын алга, хөлийн уланд буй нүднүүд бодьсадын энэрэнгүй, эелдэг, баясгалант ба ижил тэгш гэх дөрвөн чанарыг бэлгэддэг. Тэрээр бадамлянхуа цэцгийн суудалд залруулжээ. Баруун мутар нь өглөгийг, харин  нахиалж буй бадамлянхуа цэцгийн ишийг барьсан зүүн мутар нь авралыг илэрхийлэх ажээ.

Ногоон Дарь Эх

Ногоон Дарь Эх бол эдгээх, залуужуулах, өсөж хөгжихөд залдаг бурхан. Занабазарын Ногоон Дарь Эх нь Лалитасана буюу “Хатан хааны маягаар” гоёмсог суусан уян налархай, туйлын төгс гуалиг биетэй ажээ. Бадамлянхуан сэнтийгээс салаалж ургасан нахиан дээр баруун хөлөөрөө тулан суусан нь түүний амьтай бүхнийг муу сэтгэлийн найман аюулаас аврахын төлөө хөдлөхөд бэлэн буйг илэрхийлнэ. Найман аюул гэдэгт бардамнал, мунхаглал, уур хилэн, атаархал, шунал, эргэлзэл, үзэн ядалт, хардалт ордог.⁵

Түүний мутрын хөдөлгөөн нь Цагаан Дарь Эхийнхтэй төстэй. Ногоон Дарь Эх хоёр гартаа дэлбээлж буй цэцгийн иш барьж, цэцэгнүүд нь хоёр мөрнөөс нь дээш тэмүүлж буй нь ихэд гоёмсог харагдана. Цэцэгнүүд ариун сэтгэл ба урт наслахыг бэлгэднэ.⁶

Занабазарын намтрын анхны бөгөөд хамгийн үнэн гэж тооцогддог эх сурвалж бол Өндөр Гэгээнийг амьдад нь мэддэг байсан, түүний шавь Заяа Бандид Лувсанпэрэнлэйн 1702 онд бичсэн “Гэгээн Толь” хэмээх бүтээл юм.⁷ Харин орчин үед бол С.Эрдэнийн 1987 онд бичсэн Занабазар хэмээх түүхэн роман нь Өндөр Гэгээний амьдралын тухай олон нийтэд танигдсан сурвалж хэмээгддэг. Өндөр Гэгээний тухай хамгийн алдартай, түгээмэл болсон энэ романдаа зохиолч, Занабазар хэрхэн яаж Ногоон Дарь Эхээ бүтээсэн тухай үе дамжсан аман домгоос сэдэвлэн бичжээ.

15 настайдаа, Өндөр Гэгээн нь Чингис хааны ургийн хунтайж Сүнгэрэлийн үзэсгэлэн төгс охин Аминаад сэтгэлтэй болов. Шашины сахил, төрийн үүргээсээ болж тэр хоёр хамт байх боломжгүй байлаа. Занабазарыг Төвдөд сурч байх хооронд, Аминаагийн аав ээж болон ард олон нь Халх Ойрадын дайсагналын золиосонд амь үрэгдэв. Аминаа дайсанд олзлогдсон ч, бяцхан дүү нь чөлөөлж, зугтаалгажээ.

Занабазар олон хүнд хэцүү сорилтыг туулсны эцэст Аминаатай дахин уулзаж, түүнийг  аюулаас хамгаалан нууж байв. Гэвч Занабазарын дагагч лам нарын дотор Өндөр Гэгээний эрч хүчний нууц сурвалжид атаархсан нэгэн байжээ. Хоёр талын тэр тагнуул этгээд Аминаагийн бие сэтгэлийг бузарлан, амийг нь хороож, хэзээ ч баригдалгүй үлдсэн юм.

Сэтгэлийн амрагаа үгүйлэн гүнээ гашуудсан Занабазар, Ногоон Дарь Эхийн баримлыг бүтээж, “Чиний минь цаглашгүй үзэсгэлэн гоо, цэцэн ухаан, энэрэнгүй сэтгэлийг Ногоон Дарь Эхийн ариун дүрээр, зовсон хүн бүр санаж зовлонгоосоо ангижрах болтугай” хэмээн мөнхрүүлсэн гэдэг.⁸

Занабазарын бусдын зовлонг ухааран ойлгож, мэдрэн хуваалцах энэрэнгүй сэтгэлийн гүн бясалгал нь Ээж ба Амраг гэх ертөнцийн эмэгтэйлэг эх сурвалжийн хоёр чухал төлөөлөлд тусгалаа олжээ.

Цагаан, Ногоон Дарь Эхүүд нь сэтгэлийг тэтгэж, мэдрэмжийг өдөөсөн урлагийн шилдэг бүтээлүүд билээ. Өндөр Гэгээн Занабазарын бүтээсэн Дарь Эхүүд, нар салхиар энэрүүлэн илбэдүүлсэн мэт цог жавхланг цацруулан дотроосоо гэрэлтэх шиг. Алтадсан хөөмөл хүрлийн энэхүү гайхамшигт бүтээлүүд арьсны толигор, торгоны нимгэн, дархны уран чамин хийцийн шинж чанарыг нүдээрээ тэмтрэх мэт мэдрэмжийг үзэгчид төрүүлдэг. Хөөмөл цутгамал нь уран баримлуудыг гайхалтай хөнгөн, бас чамин тансаг чанартай болгожээ.

Бадамлянхуа цэцгийн энхрий дэлбээний тэсвэрийг, эсвэл цөхрөлийг эдгээх хүч болгон хувиргах сэтгэлийн тэнхээний алийг нь ч илэрхийлсэн бай, Занабазарын бүтээлүүд хэлбэр дүрсний гоо сайхан ба ертөнцийн жамын гүн агуулгыг хооронд нь гайхамшигтай зохицолдуулсан байдаг.

Эдүгээ Өндөр Гэгээн Занабазарын эрхэм дээд, үзэсгэлэн төгс бүтээлүүд Монголын Буддын урлагийн сор болсоор, дэлхийн өнцөг булан бүрээс зорин ирдэг үзэгчдийн мэлмийг баясган, сэтгэлийг гэгээрүүлсээр байна.

Хэрэглэсэн эх сурвалжууд:

1. McArthur, M. “Tara: A Powerful Feminine Force in the Buddhist Pantheon.” Global Buddhist Door. https://www.buddhistdoor.net/features/tara-a-powerful-feminine-force-in-the-buddhist-pantheon. 2021 оны 4-р сарын 19нд хэрэглэв.
2. Богд Хааны Ордон Музей. Especial White Tara. Улаанбаатарr: Мөнхийн Үсэг, 2020.
3. Сарантуяа, У., ба бусад. Г. Занабазарын Нэрэмжит Дүрслэх Урлагийн Музейн Дэлгэрэнгүй Тайлбар. Улаанбаатар: Askpoint, 2012.
4. ЮНЕСКО-гийн Монголын Үндэсний Комисс. Монгол Улсын их соён гэгээрүүлэгч, оюун санааны гарамгай удирдагч, төрийн зүтгэлтэн, Анхны Богд Живзундамба Хутугту Өндөр Гэгээн Занабазарын 360 жилийн ойг тэмдэглэх нь. Улаанбаатар, 1995.
5. Богд Хааны Ордон Музей. Green Taras of Bogd Khaan. Улаанбаатар: Мөнхийн Үсэг, 2020.
6. Ногоон Дарь Эхийн мөрөн дээр байрлах цэцгүүдийг эх сурвалжуудад янз янзаар тодорхойлж тайлбарлажээ. Зарим эх сурвалжид цэвэр ариуныг бэлгэдсэн бадам лянхуа гэж тайлбарласан бол өөр сурвалжуудад цэцэгс нь урт насыг бэлгэддэг удвал цэцгүүд гэж тодорхойлсон байдаг. Ногоон Дарь Эхийн мөрөн дээр байрлах цэцгүүд нь хоорондоо адил төсөөгүй харагдаж байна. Дарь Эхийн мөрөн дээр удвал ба бадам лянхуа цэцгийг аль альны нь байрлуулсан байж болох юм.    
7. Сыртыпова, С.-Х., Стиль буддийского искусства Занабазара (на примерах из собрания А. Алтангэрэл). Улаанбаатар: Admon Print, 2019. 325.
8. Эрдэнэ, С. Занабазар (3-р хэвлэл.). Улаанбаатар: Admon, 2012. 184.
9. Саруул, Н., Сарантуяа, У., Мөнхзул, Ж., ба Цэндмаа, Д. The Fine Arts Zanabazar Museum – Unique Masterpieces. Улаанбаатар: Admon Print, 2013.

Ж. Ариунаа, урлаг судлаач
 2021 оны 5-р сарын 12, UB Post хэвлэв
Улаанбаатар хот

Partie 1/3

Une bonne partie de l’histoire de l’art de l’Asie de l’Est est indéniablement liée au Bouddhisme, – la Mongolie n’est pas une exception. Les sculptures en bronze doré de Gombodorjiin Ishdorj (1635-1723), plus connues sous le nom d’Oundor Guéguén Zanabazar, chef d’état et de religion mongol du 17^ème siècle, font partie intégrante de l’histoire de l’art bouddhiste.

Ces sculptures expriment dans une harmonie magnifique les qualités humaines et divines du Bouddha. Elles servent de précieuses preuves d’aboutissement des divers styles, traditions et techniques artistiques, affinés depuis la dynastie Yuan¹ et condensés en union extraordinaire de talent et de savoir-faire.

Les sculptures du Bouddha de Zanabazar mesurent généralement environ 70 à 90 centimètres de hauteur. La plupart d’entre elles sont assises sauf quelques-unes (Manzushri et Maitreya). Ces sculptures en bronze doré sont creuses² et elles ont été probablement créées par le procédé de fonderie cire perdue. Leurs proportions adhèrent aux principes bouddhistes traditionnels de l’iconométrie de l’Inde ancienne. L’innovation stylistique mongole est particulièrement visible dans les traits qui sont accentués par leur symétrie parfaite.

On pourrait décrire les visages des Bouddhas de Zanabazar comme ayant des yeux en forme d’amande avec un regard merveilleusement serein et contemplatif, un visage rond plutôt jeune avec des joues pleines, de fins sourcils courbes se rejoignant doucement à l’arête du nez légèrement courbé, un sourire tout juste perceptible des lèvres pas trop larges par rapport à la base du nez, les lobes des oreilles allongés et étirés par de lourdes boucles d’oreilles, – une caractéristique de la bonne fortune du Bouddha.

La plupart des sculptures ont les cheveux longs ; ceux qui couvrent le crâne sont habituellement dissimulés pour élaborer une coiffure décorée d’une couronne somptueuse. Les cheveux longs dénotent les racines terrestres et le début humain du Bouddha. Les cheveux sont colorés en bleu avec un pigment minéral symbolique de l’éternité en accord avec les traditions artistiques mongoles.³

Le corps idéalisé et réaliste en représentation a un physique en bonne forme et une posture droite. Les figures sont habillées de soie fine en bas ; une écharpe au ruban délicat est posée sur l’une ou les deux épaules. Les sculptures sont ornées de bijoux d’orfèvrerie éblouissants sur le décolleté, les bras, les chevilles et la taille. Les Bouddhas sont généralement assis « en tailleur » sur un trône de lotus symbolique de la pureté d’une raison éclairée qui émerge de la souffrance.

La méditation est une des pratiques centrales du Bouddhisme. En se concentrant sur le corps, elle entraîne la raison à répondre plutôt qu’à réagir aux stimuli émotionnels. Les cinq Dhyani Bouddhas de la Sagesse aident à diriger la raison vers la conscience des émotions et à les transformer en modes de penser plus utiles. Par exemple, l’ignorance peut être redirigée vers la découverte d’une plus grande sagesse, la colère vers la clarté, l’orgueil vers l’intégralité, la luxure ou l’avarice vers le discernement, la jalousie ou l’envie vers l’amélioration.

Les sculptures éminentes des cinq formes célèbres du Bouddha par Zanabazar peuvent rendre la pratique de visualisation pendant la méditation plus facile à aborder. Leurs portraits vivants font penser au fait qu’au début, le Bouddha était un être humain ordinaire. Dans les sculptures de Zanabazar, le regard calme du Bouddha avec un gentil sourire d’invitation semble dire, “Moi aussi, j’ai les mêmes pensées parfois. Contemplons-les ensemble.”

Chacun des cinq Bouddhas de la Sagesse se distingue par les gestes de ses mains ou moudras. Les Bouddhas sont aussi associés aux différents symboles, couleurs, sens, éléments, directions universelles et organes.⁴ Les moudras des Dhyani Bouddhas de Zanabazar se différentient particulièrement en comparaison de leurs autres aspects. Ratnasambhava qui convertit l’orgueil et l’avarice en Sagesse impartiale de l’égalité fait un geste d’offrande. Vairochana qui transforme l’ignorance et l’illusion en Sagesse de l’essence omnisciente du Dharma, fait le geste de tourner la roue de Dharma. Akshobhya qui illumine la colère et la haine pour révéler la Sagesse semblable au miroir touche la Terre de sa main droite. Amitabha qui transforme la luxure et le désir en Sagesse discriminante de la conscience joint ses mains dans un geste de méditation. Enfin Amoghasiddhi qui conduit la jalousie et la peur vers la Sagesse tout-accomplissante, lève sa main droite en geste de courage.

Les sculptures de Zanabazar sont comme une symphonie visuelle qui apaisent un esprit agité. Les cinq Dhyani Bouddhas nous aident à réaliser le pouvoir de la méditation. Ces œuvres d’art suggèrent que la tranquillité et la réflexion sont aussi essentielles au succès dans la vie que l’action et le mouvement. Dans ce sens, les œuvres de Zanabazar semblent revisiter la signification de la libération, re-imaginer la beauté et redéfinir la force.

Une recherche reste à être accomplie pour déterminer le nombre total et la localisation des œuvres de Zanabazar ainsi que leur organisation par date. L’information sur comment les œuvres d’art ont survécu à la turbulence de l’histoire depuis le 17^ème siècle reste à être documentée. Une multitude de sculptures bouddhistes en bronze doré, de grande valeur, ont été créées d’après Zanabazar. Elles sont connues collectivement comme les œuvres de l’École de Zanabazar.

Pendant la durée de sa vie (88 ans), Zanabazar a créé quelques-unes des œuvres les plus emblématiques et durables de l’art bouddhiste qu’on ait jamais vues. Son talent ingénieux et sa maîtrise artistique dans l’expression de l’humanité et de la divinité du Bouddha l’ont défini plus tard comme l’un des fondateurs de la renaissance culturelle bouddhiste de Mongolie.⁵ Zanabazar a sans doute été l’artiste le plus signifiant et un chef intellectuel éminent du 17ème siècle en Mongolie et au-delà. Ses créations intemporelles continuent d’exercer une emprise puissante sur les spectateurs à nos jours.

Les cinq Dhyani Bouddhas de la Sagesse d’Oundor Guéguén Zanabazar peuvent être vus au Musée des Beaux-Arts de Zanabazar, sauf Ratnasambhava, le Bouddha du Sud (datant du 17^ème siècle).⁶ Cette dernière sculpture se trouve au Musée de Choijin Lama. 

Références

1. Syrtypova, S.-K., D. Zanabazar’s Style of Buddhist Art (Using Examples from the Collection of A. Altangerel). Ulaanbaatar: Admon Print, 2019. Pg 13.
2. Sarantuya, U., et al. Г. Занабазарын Нэрэмжит Дүрслэх Урлагийн Музейн Дэлгэрэнгүй Тайлбар. Ulaanbaatar: Askpoint, 2012.
3. Battulga, B. “Монгол Зураг.” Institut de développement professionnel des enseignants de Mongolie. Bagsh.itpd.mn. http://bagsh.itpd.mn/fayluud/mungolZuragUrlal.pdf. Accédé le 02 avril 2021.
4. Lee, M. “Symbolism of the Five Wisdom Buddhas.” Lotus Happiness, août 11, 2019. https://www.lotus-happiness.com/symbolism-five-wisdom-buddhas/. Accédé le 18 avril 2021.
5. Tsultem, N. The Eminent Mongolian Sculptor – G. Zanabazar. Ulaanbaatar: State Publishing House, 1982.
6. Commission nationale mongole pour l’UNESCO. In Commemoration of the 360^th Anniversary of Undur Geghen Zanabazar, the First Bogdo Zhivzundamba Hutugtu, the Mongolian Great Enlightener, Outstanding Spiritual Leader and Statesman. Ulaanbaatar, 1995.
7. Saruul, N., Sarantuya, U., Munkhzul, J., et Tsedmaa, D. The Fine Arts Zanabazar Museum –Unique Masterpieces. Ulaanbaatar: Admon Print, 2013.
8. Bartholomew, T. T. “Introduction to the Art of Mongolia.” Asiantart.com, Septembre 7, 1995. https://www.asianart.com/mongolia/introduct.html. Accédé le 02 avril 2021.
9. Uranchimeg, Ts. “Хоc ёсны сургаалаар бүтсэн Хүрээ хийдийн урлаг.” YouTube, mis en ligne par American Center for Mongolian Studies, 22 janvier 2021, https://youtu.be/iZq-d802av0.
10. Otgonbaatar, R., et Soninbayar, Sh. “Өндөр Гэгээн Занабазар.” YouTube, mis en ligne par TheAaraa, 07 avril 2020, https://youtu.be/3bT5UGdeqHI
11. Ward, W. E. “The Lotus Symbol: Its Meaning in Buddhist Art and Philosophy.” The Journal of Aesthetics and Art Criticism, vol. 11, no. 2, 1952, pp. 135–146. www.jstor.org/stable/426039. Accédé le 9 avr. 2021.
12. Tibet Art. “Les cinq Dhyani Bouddhas.” Tibet Art. http://boutique.tibetart.fr/Les-cinq-Dhyani-Bouddhas. Accédé le 10 mai 2021.

Publié le 7 mai 2021 par UB Post
Auteure du texte et de la traduction Ariunaa Jargalsaikhan
Avec remerciements au Dr. Maylis Léon-Dufour pour ses précieux conseils et sa rédaction
Ulaanbaatar

Sauvignon Blanc нь Франц улсын Bordeaux мужаас гаралтай цагаан дарсны усан үзэм юм. Уг сорт нь хуурай, чимчгэнэсэн амт бүхий хүчиллэг дарс бий болгодгоороо алдартай бөгөөд дэлхий даяар тариалагдаж буй хамгийн алдартай цагаан дарсны сортуудын нэг.

Sauvignon Blanc -ын амт болон үнэр нь ургаж буй бүс нутгийн цаг агаараас нэлээн хамаардаг бөгөөд амт нь маш хүчтэй өвс ногооны амтнаас чихэрлэг тропикал жимсний амт хүртэл өөр байж болдог байна.

• 5-р сарын 7 бол олон улсын Sauvignon Blanc өдөр
• Sauvignon Blanc нь өөрийн нэрийг “Sauvage” буюу Францаар зэрлэг /wild/ гэх хочноосоо авсан гэлцдэг
• Sauvignon Blanc бол бидний сайн мэдэх Cabernet Sauvignon-ын эцэг сорт нь юм

Sauvignon Blanc сорт нь загас болон бяслагтай сайн зохицдогоос гадна сүшитэй сайхан тохирдог гэдгээрээ алдартай цөөн сортуудын нэг.

When in doubt, go green!

Бэлтгэсэн: World Wine

Calvet brand нь 1818 оноос хойш үйлдвэрлэгдэж байгаа бөгөөд дэлхийн 100 гаруй оронд худалдаалагдаж байна . Дэлхий дээр 3 минут тутамд 1 шил Калве дарс онгойдог. 

Бэлтгэсэн: World Wine

“Ноён уул Эрдэнэ” компанийн Маркетингийн албаны дарга Ц.Сувдаа

Социализмын үеэс “томчууд” голдуу хэрэглэдэг байсан Цинзано дарснаас одоо үеийнхний дарсны мэдлэг эхлэх биз ээ. Зөвхөн дарга нар хэрэглэдэг гэж боддог байсан дарс гэх ундаа 1990-ээд оноос хойш Сангриа гэх бүдүүн гэдэстэй шилтэй дарс орж ирснээр “хэн бүхэн хэрэглэж болох юм байна” гэх ойлголтыг өгсөн хэрэг. Европын улсууд шиг хэдэн мянган жилийн дарсны хэрэглээтэй орнуудын дэргэд балчирхан яваа бидэнд мэдэж, сурах зүйлс бишгүй бий. Тиймээс дарсны талаар сонирхсон асуултууддаа хариулт авахаар “Ноён уул Эрдэнэ” компанийн Маркетингийн албаны дарга Ц.Сувдаатай ярилцлаа.

ДАРС ШИНГЭН АТАЛ ЯАГААД ХУУРАЙ ДАРС ГЭДЭГ ЮМ БЭ?

-Дарсыг усан үзэмнээс өөр эдээр хийдэг үү?

-Усан үзэм болон жимс жимсгэнээр хийдэг. Жимснээс алим, интоор, гүзээлзгэнэ, нэрс, хад гээд олон төрлийг ашиглан хийнэ. Жишээ нь монголд чацарганы дарс байдаг шүү дээ. Усан үзэмний хувьд ч олон төрлийн сорттой. Дэлхийд ойролцоогоор 1400 орчим сорт байдгаас түгээмэл нь 200-300 сорт. Бидний сайн мэдэх Сангриа дарсыг гэхэд есөн төрлийн жимс хольж хийдэг.

Бидний иддэг усан үзэмнээс ялгаатай юу?

-Ялгаатай. Бидний иддэг нь шүүсэрхэг нь бага, хальс нь хатуу байдаг. Дарсны усан үзэмний хальс нь нимгэн, шүүсэрхэг, илүү их сахар агуулдаг. Дэлхий даяар маш олон төрлийн дарс бий. Зөвхөн манай Ворлд вайн дэлгүүр гэхэд л 700 төрлийн дарс импортолдог гэдгээс үүнийг мэдэж болох байх. Ийм олон төрлийн дарсны ялгааг гаргаж байгаа гол зүйл нь усан үзэм юм. Ямар усан үзмээр тухайн дарсыг хийдэг вэ гэдгээс л амт, чанар бүх зүйл нь  шалтгаалдаг. Мөн нөлөөлдөг гол хүчин зүйл бол теруар юм /terroir/. Үүнд: усан үзмийн мод, цаг агаар, хөрс, чийг, дарс хийх уламжлал орно. Мерло /Merlot/ гэдэг нэртэй олон төрлийн дарс харсан байх. Мерло гэдэг нь усан үзэмний нэг сортын л нэр шүү дээ. Гэтэл яг адилхан мерло атлаа мерло усан үзмийг тариалсан арван өөр улсын дарсыг амсаад үзэхэд бүгд өөр амттай байдаг. Жишээ нь Чилийнх арай хүчтэй, Францынх арай зөөлөн гэх мэт. Яагаад гэвэл тухайн газар нутгийн онцлог, өвөл нь цас ихтэй байсан уу, хавар нь салхитай байсан уу, зун нь хур ихтэй байсан уу зэргээс шалтгаалаад өөр өөр байдаг. Дээрээс нь тухайн үйлдвэрлэгчийн дарс хийх арга барилаас амт нь шалтгаалдаг. Энэ бүгдийг илүү ойртуулаад жишвэл Булган аймгийн Сайхан сумын айраг, Архангайн Хотонтын айраг хэмээн бид амтыг нь ялган уудагтай адил юм.

-Усан үзэмнээс өөр орц байдаг уу, жишээ нь ус ч юм уу?

-Дарс бол цэвэр усан үзэмний шүүсийг шахан, исгэж гаргаж авсан шингэн ундаа юм. Ус нэмдэггүй.

-Дарс шингэн атал яагаад “хуурай дарс” гэдэг юм бэ ?

-Энэ нь дарсны амтыг илэрхийлж байгаа хэрэг юм. Дарсны амтны дөрвөн төрөл бий. Нэг литр дарсанд агуулагдаж буй чихэрлэгийн хэмжээгээр тодорхойлогддог.  

Дарсны амт ямар усан үзмээр хийгдэж байгаагаас шалтгаална. Жишээ нь мерло усан үзмээр хуурай, хагас хуурай амттай дарс л хийдэг. Харин каберне совинеон гэж усан үзмээр хуурай дарс л хийнэ.  Хуурай дарсны гол төлөөлөл болох каберне совинеоныг  мэргэжилтнүүд эрэгтэй хүнээр төлөөлүүлж “Хүчирхэг” гэж тодорхойлсон байдаг. Хуурай дарсыг удаан хадгалж болдог онцлогтой. Харин Мерло усан үзэм илүү зөөлөн, чихэрлэг тул эмэгтэй хүний зан аашаар тодорхойлдог. Онцлог нь энэ усан үзмээр энгийнээс дэлхийн хамгийн үнэтэй дарсыг ч хийж болдог. 

Мөн зарим онцгой  усан үзэмний төрөл нь дарсныхаа амтыг тодорхойлж байдаг.  Жишээ нь: семельон /Semillion/  греначе  /Grenache усан үзэмнээс, хагас чихэрлэг болон   чихэрлэг дарсыг / гарган авдаг. Эдгээр чихэрлэг усан үзэм сахарын агууламж өндөртэй гэсэн үг. Тийм учраас чихэрлэг амтыг гаргаж байна гэсэн үг. Гэхдээ өдөр тутмын хэрэглээний чихэрлэг болон хагас чихэрлэг дарсанд нэмэлт сахар хийдэг. Тиймээс хуурай  дарс нь илүү эмчилгээний шинж чанар өндөртэй байдаг.  

МАХНЫ ХЭРЭГЛЭЭ ӨНДӨРТЭЙ УЧИР ДАРС БОЛ МОНГОЛЧУУДАД ТОХИРОХ УНДАА

-Монголчуудад дарс тохирох уу?

-Тохирно.

-Яагаад?

-Яагаад гэвэл бид махны өндөр хэрэглээтэй. Яг үүнтэй адил Европын улс орнуудад бас махны өндөр хэрэглээтэй, тослог ихтэй бяслаг, сүүн бүтээгдэхүүн, нарийн боов их хэрэглэдэг.  Нүүдэлчин амьдралаас суурин амьдрал руу шилжиж байгаа бидний хувьд цусан дахь холестриноо багасгах шаардлагатай болж байгаа юм. Хүний судсаар цус чөлөөтэй гүйж байх ёстой байтал махны хэтрүүлэн хэрэглээнээс болоод бөөгнөрөл үүсдэг. Энэ тохиолдолд дарс яг тохирно. Усан үзэмний дарсны хамгийн том давуу тал нь холестринийг багасгаж, хоолны шингэцийг сайжруулдаг. Мөн усан үзэм антиоксидант буюу биеэс хорт бодис гадагшлуулах өндөр чадвартай. Гоо сайхны бүтээгдэхүүнүүдээс нүүрний хор гадагшлуулах төрөлд нь усан үзэмний орц их байдгийг анзаарсан байх. Бага хатуулагтай хэрнээ цагийг хөгжилтэй өнгөрөөх, өөртөө таашаал мэдрэхийн тулд дарс уудаг болж байна.

-Архийг усаар даруулдаг шиг дарсыг юугаар даруулах вэ?

-Даруулгагүй ууж болно. Гэхдээ алкохольны төрөл юм чинь усаар даруулж болно. Мэдээж хоолтой хамт хэрэглэх нь зүйтэй. Харин оргилуун дарсыг хоолны дуршил нэмэгдүүлэх зорилгоор хоолны өмнө хэрэглэдэг. Цагаан ягаан дарсыг мөн адилаар хэрэглэж болно. Мөн махныхаа өнгийг дагаж хэрэглэдэг. Цагаан махан хоол гэдэг нь Европчуудын хувьд тахиа, загас, гахай. Харин монголчууд бидний хувьд хөнгөн мах нь хонь, ямааны мах учир  цагаан дарстай хамт хэрэглэж болно. Улаан дарсыг үхэр, адуу, тэмээний мах болон хүнд шарсан хонины махан дээр хэрэглэж болно.

-Дарс уухаар толгой их өвтгөдөг гэдэг. Яагаад?

-Олон шалтгаантай. Бид согтууруулах ундааг хэтрүүлэн хэрэглэх хандлагатай. Мөн өөр зүйлстэй хольдог. Дарс уучихаад архи ууна, шар айраг ууна. Тиймээс нэг хундага дарсыг таашаалтайгаар ууж сурах хэрэгтэй.

-Өдөрт хэдий хэмжээтэй дарс уух ёстой вэ?

-Эмэгтэй хүн нэг хундага буюу 100-150 грамм. Эрэгтэй хүн хоёр хундага буюу 200-300 грамм гэсэн үг. Архийг ч гэсэн тогтмол цагт бага граммаар уухад эмчилгээ болдог. Аливаа зүйлийн тунг нь тааруулж сурна гэдэг их эрдэм. Хэтрүүлэн хэрэглэдгээ л болих хэрэгтэй. Хүний биеийн аливааг хүлээж авах чадвар нь хязгаартай шүү дээ. Тэр хязгаараа сайн мэдэж, давахгүй байх нь чухал.

-Дарсыг үнэрлэж үзээд байдаг. Юу үнэрлэдэг юм бэ?

-Энэ маш чухал зүйл. Дарсны амтны 70 хувийг үнэр бүрдүүлдэг. Дарсны үнэр тархинд мэдээлэл болж очно. Дарс маш олон төрлөөр үнэртдэг боловч ерөнхийд нь гурав ангилдаг. Нэгдүгээрт, төрөл бүрийн жимснүүд. Улаан дарснаас ойн жимсний үнэр, цагаан дарснаас тропик, экзотик төрлийн жимснүүд үнэртэнэ. Хад, нэрс, интоор, хан боргоцой, ногоон алим, лийр, манго үнэртэх нь ч бий. Хоёрдугаарт, цэцгийн үнэр. Цагаан улаан сарнай, лиш цэцэг ч юм уу.

-Цэцэг хийчихсэн гэсэн үг үү?

-Үгүй. Энэ нь усан үзэм тариалсан талбайны хөрс шорооноос хамаардаг. Гуравдугаарт, эмийн ургамлууд үнэртдэг.  Заримаас нь бүр навчин тамхины холтсыг санагдуулам үнэр ч үнэртдэг. Шинэ Зеландын Совинеон цагаан дарснаас голын нойтон чулууны үнэр үнэртдэг. Борооны дараах манангийн үнэртэй дарс ч бий. Мөн тэс өөр зүйлийн үнэр үнэртэх тохиолдол ч бий. Жишээ нь: Германы Рийслинг усан үзмээр хийсэн дарснаас бензин санагдлуулам үнэр гардаг. Зарим улаан дарснаас утсан загасны, навчин тамхины үнэ, бүр малын бууц шиг үнэр үнэртэх тохиолдол ч буй.

-Үнэхээр сонин юм. Үнэрлэж үзэхээс гадна “тэр жилийн ургац их сайн” гэж ярьдаг. Энэ нь тухайн жилд их хэмжээний ургац авсан гэсэн үг үү, тайлбар нь?

-Дарсанд ургацын жил, үйлдвэрлэсэн он маш чухал. Бусад бүтээгдэхүүний хувьд шошгон дээрх он үйлдвэрлэсэн хугацааг зааж байдаг бол дарсны тухайд үйлдвэрлэсэн оноос илүүтэй ургацын жилийг бичдэг. 2010 гэж бичсэн байвал 2010 оны ургацаар хийсэн дарс гэсэн үг. Өндөр зэрэглэлийн дарсны хувьд исгээд, барилтанд байлгаад, савалж явсаар жил, жил хагас, хоёр, гурван жилийн дараа үйлдвэрлэгдэж гардаг. Харин өдөр тутмын хэрэглээний энгийн дарс 6-8 сарын дараа л үйлдвэрээс гарна.

-Хамгийн сүүлийн сайн ургацтай жил хэдэн он бэ?

-Улс орон бүр ялгаатай. Манай аймаг бүрт зуншлага өөр өөр байдагтай л адил. Тэгэхээр нэлээд гүнзгий судлах шаардлагатай. Ерөнхийдөө хамгийн сүүлийн сайн он гэвэл 2015. Харин нэлээд хэдэн жилээр ярьвал хамгийн сайн оныг 2010 гэж байгаа. Өнөөдөр энэ оны дарсны эрэлт маш их, үнэ тэнгэрт хадан, олдоц муу болсон байх жишээтэй.

БУСДАД ДАРС БЭЛЭГЛЭХДЭЭ ЮУГ АНХААРАХ ВЭ?

-Танайх л 700 гаруй төрлийн дарс импортолдог гэх. Дэлгүүрт ороод дарс авах гэхээр түмэн янзын дарс, ресторанд мөн адил. Би яаж сонголтоо хийх вэ?

-Та өөрөө ямар амтанд дуртай вэ гэдгээ чухалчилна. Өндөр зэрэглэлийн, сайн чанарын ихэнх дарс хуурай амттай байдаг гэдгийг онцолмоор байна. Чихэрлэг төрөлд дуртай бол чихэрлэг, хагас хуурай, хагас чихэрлэгийг сонгоно. Чихэрлэг амтанд дуртай биш бол хагас хуурай, хуурай, жимслэг дарс ууна гэсэн үг. Мөн хоолондоо дагалдуулж сонгож болно. Өнөөдөр ямар үйл ажиллагаа хийх гэж байгаагаас бас шалтгаална. Найзуудтайгаа уулзах гэж байгаа бол хөнгөн дарс ууна. Ач холбогдолтой зүйл хийх гэж байгаа бол арай чанартай, улсынх биш сумын дарс сонговол илүү тохиромжтой гэсэн үг. Арай бага газар нутагт усан үзэм тариалсан онцлогийг бид сумынх гэж тодотгодог юм.

-Дарсны дөрвөн төрлийн амтыг тэмдэглэсэн тэмдэглэгээ гэж шошгон дээр байгаа юу?

-Шошгоны нүүрэн талын мэдээлэл нь аль улсаас гаралтай, хэдэн оных вэ, мөн зэрэглэл усан үзмийн сорт зэрэг нь байна. Арын хэсэгт ямар үнэр амттай вэ зэрэг шинж чанарыг нь тодорхойлно, ямар хоолтой зохицох вэ гэдгийг нь зааж өгнө, хэдэн хэмд уух вэ гэдэг нь, мөн хатуулаг нь байна. Амтны тухайд хуурай /dry, германаар troken хагас хуурайг бичих/, чихэрлэг Sweet/medium sweet гэж бичсэн байдаг. Энэ тэмдэглэгээг энгийн дарснууд дээр голчлон бичнэ. Өндөр зэрэглэлийн буюу “сум, баг”ийн  дарсны хувьд ингэж тэмдэглэхгүй. Тэрийг мэдэхийн тулд дарсны өргөн мэдлэг шаардана даа. Сургалтад сууж байж мэдэх боломжтой. Эсвэл дарсны дэлгүүрүүдийн зөвлөхүүдээс асуувал хэлж өгнө. “Би ийм амтанд дуртай юм аа” гээд хэлэхэд танд тохирох дарсыг зөвлөнө.

Анзаараад байхад төсөвтөө л тааруулж сонгоод байх шиг байна. Гэхдээ дарс мэддэг хүмүүс олширч байна. Гадныхан ч монголд их болсон. Энэ тохиолдолд дарс мэддэг хүнд дарс бэлэглэхдээ болгоомжтой ханддаг.

-Дарсны шошгон дээрээс хамгийн их анхаарч унших ёстой зүйл нь юу вэ?

-Мэдээж аль улсынх вэ гэдгийг нь харна. Мөн усан үзэмний төрлийг нь харна. Мерло, Кабернет гэдэг усан үзмийг манайхан их сайн мэднэ.

-Эмэгтэй хүнд бэлэг барихад тохиромжтой дарс гэвэл?

-Хуурай, хагас хуурай , жимслэг дарс амтны хувьд зүгээр. Хайртай бүсгүйдээ, эсвэл хайр сэтгэлээ илчлэх үедээ бол ягаан дарс, шампани дарс  сонгоорой. Мартаар ээждээ дарс сонгохдоо шоколадтай дарс сонгох нь элбэг. Мөн мерло усан үзмээр хийсэн дарс сонгоход зүгээр.

-Хямд дарс гэдэг нь ямар дарс гэсэн үг вэ?

-Бүх л бүтээгдэхүүн өөрийн гэсэн зорилтот хэрэглэгчтэй байдаг. Тийм учир үнэ нь боломжийноос дээд зэрэглэлийн хүртэл байдаг. Тэр жишгээр л байгаа гэсэн үг. Өдөр тутамдаа бид өндөр зэрэглэлийн дарс хэрэглэж чадахгүй. Тиймээс өдөр тутам хэрэглэдэг дарс нь арай хямд үнэтэй байдаг. Ер нь хямд, үнэтэй гэж үнээр тодорхойлох нь тохиромжгүй юм. Өдөр тутмын, өндөр зэрэглэлийн гэж ярих нь илүү зүйтэй.

-Яаж хийхээр өдөр тутмын дарс болдог вэ?

-Түрүүн би бага газар тариалсан усан үзмийг “сумын” гэж тодорхойлсон. Эсрэгээрээ, том талбайд, их хэмжээгээр ургуулсан усан үзмээр хийсэн дарснууд энгийн буюу өдөр тутмын гэсэн ангилалд орно.

-Нийтийн хоол, гэрийн хоолны ялгаа шиг л үү?

-Тэгж хэлж болно шүү. Талбай нь томсох тусмаа үнэ боломжийн болдог.

-Хүлээн авалтад орохоор халуун дарсаар угтдаг. Энэ зөв үү?

-Халааж уудаг зориулалтын дарс Германаас гаралтай. Германаар Глувайн /gluehwein/ буюу англиар mulled wine гэдэг. Мөн Сангриа дарсыг халааж уудаг. Зориулалтын бус дарсыг халааж уухдаа дүрдэг цай шиг амтлагчийг нь хэрэглэх хэрэгтэй. Гэхдээ хэт чихэрлэг дарсыг халааж хэрэглэдэггүй. Хагас хуурай, хагас чихэрлэг дарсыг халаах нь илүү тохиромжтой. Халаадаг дарсны үндсэн зорилго нь даарсан үед захын судаснуудыг тэлж, цусны эргэлтийг хурдасган, дулаацуулах. Салхинд гарах, ууланд алхахдаа ч юм уу хэрэглэх нь илүү тохиромжтой.

Харин хүлээн авалтын угталтад халаасан дарсаар угтах нь тийм ч тохиромжтой биш. Зэрэглэлээсээ бас их хамаарна. Өндөр зэрэглэлийн хүлээн авалтад халаасан дарс хэрэглэх нь тохиромжгүй. Ер нь хүлээн авалтад чихэрлэг дарс тэр бүр хэрэглээд байдаггүй. Хүлээн авалтын хоолнуудад голдуу хагас хуурай, хагас чихэрлэг дарс хэрэглэх нь тохиромжтой. Дан сортын буюу нэг төрлийн усан үзмээр хийсэн дарснуудыг хүлээн авалтад хэрэглэдэг. Дунд болон дундаас дээш зэрэглэлийн хүлээн авалтад Мерло илүү тохиромжтой.

ДАРСАА ХЭРХЭН ХАДГАЛАХ ВЭ?

-Дарс баячуудын хэрэглээ юу?

-Хаанаас даа.  Өнөөдөр өдөр тутмын өргөн хэрэглээний нэг болж байна.  Дэлхий нийтээрээ  өндөр хатуулагтай согтууруулах ундааны төрлөөс  татгалзаж байна. Харин үүний оронд бага хатуулагтай, усан үзмийн дарсны хэрэглээ өсч байна.  Дарс хэрэглэх нь нэг талаасаа мэдлэг, мэдээлэлд суурилдаг,зөв дадал зуршил, эрүүл мэндээ бодсон сонголт, хэрэглээ юм. Мөн  хүмүүсийн хоорондын эерэг харилцааг бий болгодог.  Өнөө үед эмэгтэй хүн Өдөрт 150-200 грамм, эрэгтэй хүн өдөрт 200-250 грамм  зөвшөөрөгдсөн хэмжээ юм. Дээрхи хэмжээгээр ууна гэж үзвэл нэг хүний сарын дундаж хэрэглээ 6 шил. Өдөр тутам тогтмол 100-150 грамм дарс уувал таны эрүүл мэндэд тустай. Цагаан дарс утааны хорыг гадагшлуулахад тохиромжтой. Улаан дарс нь махан хоолыг боловсруулах, зүрх судасны үйл ажиллагаа, зүрхний импактаас сэргийлж байдаг. Мөн стрессийг бууруулах, нойргүйдлийг арилгах зэрэг олон сайн талтай. Дарсны зөв хэрэглээ үнэхээр өндөр ач холбогдолтой. 

-Янз бүрийн үдэшлэг, хүлээн авалтад орохоор дарсны шилийг харах боломжгүйгээр шууд хундагалсан дарс уухад хүрдэг. Тэр тохиолдолд дарсныхаа чанарыг яаж мэдэж болох вэ?

-Сүүлийн жилүүдэд хүлээн авалтанд дарсны сонголт бий болсон сайшаалтай санагддаг. Хүлээн авалтууд дээр янз бүрийн дарс өгч байгаа харагддаг. Тиймээс эхлээд үнэрлэж үзнэ. Эхүүн ч юм уу, удаан хадгалсан зүйлсээс гардаг үнэр байдаг даа. Тэр тохиолдолд уухгүй байсан нь дээр. Өнгөний хувьд улаан дарс цайрсан байвал, цагаан дарс бараантсан байвал асуудалтай.  

-Дарсыг хөргөгчиндөө хадгалах уу, хоолны шүүгээндээ хадгалах уу?

-Оргилуун дарсыг хасах 6-8 хэмд хөргөж уух ёстой. Энэ тохиолдолд хэрэглэхээсээ цагийн өмнө хөргөгчиндөө хийхэд бэлэн болно. Уухынхаа өмнө мөсөнд хийвэл арай хурдан хөрөх болов уу. Цагаан дарсыг 10-12 хэмийн хүйтэнд, улаан дарсыг 16-20 хэм хүртэл сэрүүнд хадгална. Яг энэ хэмд хөргөөд дарсыг ууж чадвал тухайн дарсны үнэр, амт онцлог нь бүрэн гарч чадна. Улаан дарсыг хөргөгчинд 15-20 минут байлгахад тэр хэмдээ хүрнэ. Мөн ресторанд халуун хундаганд хийж өгвөл тохирох хэмээ алддаг. Дарсны арын шошгон дээр уух хэмийг заавал бичдэг. Тэрнийх нь дагуу хэрэглэж байх хэрэгтэй. Оргилуун дарсыг онгойлгосон бол цагаан дарстай адил 2-3 хоногт уух ёстой. Гэхдээ энэ тохиолдолд тусгай бөглөө ашиглах ёстой. Хий нь алдагдчихвал амт үнэр нь алга болчихдог.

-Дарс яагаад заавал онгойлгоход хэцүү таглаатай байдаг юм бэ?

-Агаар дарсны амтыг өөрчилдөг. Тиймээс агаар ихээр орж, гарах ёсгүй. Гэхдээ сүүлийн үед дарс үйлдвэрлэж буй орнууд онгойлгоход амар эргэдэг бөглөө ашиглах болсон.

-Үйсэн бөглөө биш хуванцар бөглөөтэй гарах болсон. Тийм бөглөөтэйг нь муу дарс гэж ч ярих юм билээ?

-Муу гэсэн үг биш. Яагаад гэвэл таглааны зорилго нь агаар ихээр оруулахгүй , алдахгүй гэдгээрээ адилхан. Дарс бол амьд зүйл гэж үздэг тиймээс дарс хадгалах явцад дарс амьсгалж боловсолт явагддаг. Үүнд үйсэн бөглөө хамгийн чухал үүрэгтэй агаарыг их алдахгүй бас оруулахгүй зорилготой, үйсэн бөглөө маань агшин сунах чадвартай байдаг. Дарсыг удаан хадгалахад хамгийн чухал үүрэгтэй. Үйсэн бөглөөг Балтийн тэнгисийн хавиар ургадаг модны дотор талын холтсоор хийдэг болохоор байгальд хортой. Өчнөөн олон үйлдвэрлэгч дэлхий даяараа дарс үйлдвэрлэж байгаа тохиолдолд олдоц ховордож байна. Мөн өдөр тутмын хэрэглээний дарсанд заавал үйсэн бөглөөний шаардлага байхгүй гэж үздэг.

-Хундаганы маш олон төрөл байдаг. Урт шилбэтэй хундагануудыг яаж барих нь зөв бэ?

-Улаан дарсны тухайд гайгүй. Харин цагаан дарс ууж байгаа тохиолдолд хундаганы их биенээс барьдаггүй. Гарын дулаан дарсанд нөлөөлж, тухайн дарсны амтыг илүү гоё гаргаж чаддаггүй.

ЗАДАЛСАН ЦАГААН ДАРСЫГ 2-3 ХОНОГТ, УЛААН ДАРСЫГ 7 ХОНОГИЙН ДОТОР УУЖ ДУУСГАХ ЁСТОЙ

-Сүүлийн үед америкийн дарс хамгийн ихээр зарагдах болсон гэдэг. Аль улсын дарс арай илүү вэ?

-Франц дарс хийх 2000 жилийн түүхтэй. Европын улсууд усан үзмээрээ дарс хийх хамгийн их туршлагатай. Дарсаараа Франц, Итали, Испани гурав яалт ч үгүй тэргүүлдэг. Улс орон бүрт өөр өөрийн онцлог дарс бүхий шилдэг дарс үйлдвэрлэгч нар бий. Дарсны шилдэг үйлдвэрүүдтэй түншлэн ажиллаж, чанартай бүтээгдэхүүн хүргэх гол зорилготой.

-Ворлд вайн аль улсаас дарсаа импортолдог вэ?

-Дэлхийн 15 орны 700 гаруй нэр төрлийн дарс, 70 гаруй төрлийн оргилуун дарс, өндөр хатуулагтай бүтээгдэхүүн 200 гаруй төрлийг импортолдог.

-Хамгийн удаан хадгалагдсан ямар дарс байдаг вэ?

-Дарсны үнэ цэнэ нь цаг хугацаа, орон зайгаар аялдагт оршино. Дэлхийд байгаа хамгийн эртний дарс нь 200 жилийн настай. Онцгой маркын цуглуулгын дарснууд үл хөдлөх хөрөнгөтэй тэнцдэг. Европт хүмүүс дарсаа барьцаалж зээл авч байна. Яг л хувьцаа шиг дарсны үнэ жил бүр 3-5 хувиар өсж байдаг. Дээрээс нь эрэлт хэрэгцээ өндөртэй. Сүүлийн жилүүдэд азийн зах зээлд дарс дэлгэрч эхэлсэн. Баячууд ихээр төрж байгаа Хятад улсад үнэтэй зүйл худалдан авах хэрэгцээ өндөр байна.

-Тэгвэл би 2010 оны 30 мянган төгрөгний дарс хэдэн шилийг дарчихвал хэдэн жилийн дараа надад үнэ цэнээ өгөх үү?

-30 мянган төгрөгний дарсны тухайд бол үгүй. Яагаад гэвэл энэ төрлийн дарс удаан хадгалах зориулалттай дарс биш гэсэн үг. Үнэ цэнээ өгөх дарс авъя гэвэл 300-500 мянгаас дээш төгрөгний дарс авах хэрэгтэй болов уу.

-Дарсыг удаан хадгалахын тулд юун дээр анхаарах ёстой вэ?

-Удаан хадгалах зориулалттай дарсыг худалдаж аваад сэрүүн харанхуй, хэт хуурай, хэт чийглэг биш, дуу чимээгүй газарт хийгээд мартах хэрэгтэй.

-Нэг задалчихаад цааш нь хийчихэж болохгүй юу?

-Дарсыг задалснаас хойш үхэж байна гэж үздэг. Цагаан дарсыг 2-3 хоногт, улаан дарсыг 7 хоногийн дотор ууж дуусгах ёстой. Түүнээс цааш уух хэрэггүй гэдэг.

Дарсыг дотор нь чанараар нь: ердийн, онцгой маркийн /3-аас дээш жил барьсан/, цуглуулгын, үйлдвэрлэлтийн онцлогоор нь: үйлчилгээний, чангалсан, үнэрт, нүүрс хүчлийн хийгээр хангасан дарс гэж ангилдаг.

Манай Ворлд вайн дотор дарсны тусгай зориулалтын зоорь байдаг. Тэнд дарснуудаа хадгалуулдаг хүмүүс бий.

-Дэлхийн хамгийн мундаг нь ямар дарс вэ?

-Петрус /Petrus/  гэж дарс байдаг. 2010 оных нь хамгийн сайн дарс байсан учир энэ оны дарс олдохгүй болсон, хэдийнээ цуглуулагчид авчихсан гэсэн үг. Дуудлага худалдаанаас өндөр үнээр авах нэг боломж бий. 

-Ворлд вайн энэ жил яагаад Калве брэндийг санал болгож байгаа юм бэ?

-Хүний хэрэглээний зэрэглэл чихэрлэгээс хагас чихэрлэг, хагас чихэрлэгээс хагас хуурай, хагас хуурайгаас хуурай болж ахиж дэвшиж байдаг. Мэдлэг нэмэгдэх нь хэрэглээнд ийнхүү нөлөөлж байна гэсэн үг. Яг үүнтэй адил бидний дарсны амт чихэрлэг байсан бол өөрчлөгдөж эхэлж байна.

-Монголчууд бидний дарсны хэрэглээ шат ахисан гэсэн үг үү?

-Тийм. Мөн Калве брэнд 200 жил болж байна. Дээрээс нь Калве брэндийн дор маш олон сонголтыг хэрэглэгчдээ санал болгох боломжтой. Жишээ нь, монголчуудын хамгийн их хэрэглэдэг борде дарсны хоёр төрөл, сумын дарсны гурван төрөл байгаагаас гадна энгийн маш олон төрлийн дарс бий.

-Хэрвээ өөрийг чинь хэн нэгэн алдартай хүнтэй дарс уух боломж олгоё гэвэл тэр хүн нь хэн байх вэ?

-Дэвид Бэкхемтэй дарс ууж үзэх сэн гэж боддог. Яагаад гэвэл Дэвид Бэкхем дарсны өндөр мэдрэмжтэй, дэлхийн хамгийн сайн чанарын дарснуудыг онцгой үйл явдлууд дээр  уудаг гэдэг. Мэдээж дэлхий даяараа л энэ хүнтэй уулзахыг хүсдэг хүмүүс байдаг байх. Гэхдээ би уулзахаараа хөлбөмбөг ярьж чадахгүй. Харин түүнтэй дарсны талаар ярилцах юмсан гэж мөрөөддөг. Гэхдээ монголд ч ийм хүмүүс бас бий. Жишээ нь, Асашёрюү Дагвадоржийн дарсны цуглуулга үнэхээр гоё юм билээ. Нэгдүгээр зэрэглэлийн дарснуудын, сайн онуудынх нь зургийг твиттертээ жиргэсэн байсан. Тэгээд ийм ийм дарс дутуу байна даа гээд хэлсэн чинь Токиод 300 шил байгаа гэж байсан.

-Сонирхолтой ярилцлага өгсөнд баярлалаа.

Бэлтгэсэн: World Wine 

Дарс хийдэг улсуудыг Шинэ дэлхийн улс, Хуучин дэлхийн улс гэж 2 ангилдаг. Хуучин дэлхийн улсууд дарс хийх эртний уламжлал, туршлага арвин улсууд юм. Шинэ дэлхийн улсууд сүүлд дарс хийж эхэлсэн бөгөөд шинэлэг “уур амьсгалыг дарсны ертөнцөд авчирсан”. 

Тогтмол дарс хэрэглэх гэдгийг бид ихэвчлэн буруугаар ойлгодог. Нэг дор суугаад хоёр, гурван шилээр нь уугаад байхыг тогтмол хэрэглэх гэхгүй бөгөөд харин өдөрт, 1-2 хундага*, хүсвэл ганцыг нэмэхийг л хэлж байгаа хэрэг юм.

Тэгвэл та яагаад тогтмол дарс хэрэглэх тухай 11 шалтгааныг хүргэж байна.

#1 Дархлааг сайжруулдаг

Ханиад хүрэх магадлалыг 85 хувиар бууруулдаг гэхээр ямар үр дүнтэй болох нь харагдана. Улаан дарсанд агуулагдах нэгдлүүд нь ходоодны зарим бактерийн өсөлтийг нэмэгдүүлдэг бөгөөд тэр хэрээр хүний дархлаа сайжирдаг аж.

#2 Таныг хүчирхэг болгоно

Шууд фитнесст явахаа боль гэж хэлээгүй шүү. Харин дасгалынхаа дараа ганц, хоёр хундага дарс хэрэглэж байх нь булчингийн өсөлтөд эерэг нөлөөтэй л гэж хэлэх гэсэн юм.

#3 Хараа сайжруулна

Бүргэдийн хамгийн дуртай ундаа нь Дарс гэдгийг та мэдэх үү? Худлаа л даа. Зүгээр анхаарал татах гэж маазарсан юм. Гэхдээ нас ахих тусам бидний хараа муудах магадлал өсөж байдаг. Тиймээс цусны эргэлтийг сайжруулдаг дарсны нөлөөгөөр үүнээс сэргийлж болно.

#4 Элэгний өвчлөлөөс сэргийлдэг

Сонин сонсогдож болох юм. Гэхдээ бид зөвхөн өдөрт ганц, хоёр хундага уух тухай ярьж байгаа гэдгийг санаарай. Элэгний үйл ажиллагааг дэмжиж, аливаа төрлийн өвчин тусахаас сэргийлдэг учраас таны элэг дарсны сонголтод тань талархдаг аж.

#5 Улаан дарс хорт хавдраас сэргийлнэ

Түрүү булчирхай болон хөхний хорт хавдраас сэргийлэх хамгийн үр дүнтэй бүтээгдэхүүн нь улаан дарс юм. Үүгээр зогсохгүй амны хөндийн хорт хавдраас хүртэл сэргийлдэг.

#6 Сэтгэцийн өвчин тусахгүй

Хүний тархи мөн л нас ахихын хэрээр доройтож байдаг учраас бидний зарим нь Альзхеймер мэтийн сэтгэцийн олдмол өвчин тусдаг. Харин Калифорнийн их сургуулийн эрдэмтдийн судалгаагаар улаан дарсанд агуулагдах төрөл бүрийн нэгдэл тархины үйл ажиллагааг идэвхжүүлж, улмаар сэтгэцийн олдмол өвчин тусахаас сэргийлдэг аж.

#7 Шүд цоорохоос сэргийлнэ

Дарс уухаар шүд цэнхэр өнгөтэй болох тохиолдол байдаг. Гэхдээ дарс бидний амны хөндийн ариун цэвэрт эерэг нөлөөтэй аж. Учир нь хундага дарсан агуулагдах нэгдлүүд нь амны хөндийд үүрлэж, шүд цоолдог бактерийг устгадаг.

#8 Зүрхний үйл ажиллагааг дэмждэг

Зүрхний үйл ажиллагааг дэмжинэ гэдэг нь зүрхний шигдээс болон бусад төрлийн өвчнөөс хамгаалах эерэг үр дүн юм. Тогтмол дарс хэрэглэдэг хүмүүсийн хувьд зүрхний өвчин тусах магадлал хэрэглэдэггүй хүнтэй харьцуулахад 30 хувиар бага байжээ.

#9 Таргалахаас сэргийлнэ

Жингээ барихад хамгийн тохиромжтой ундаа нь Дарс гэвэл та итгэх үү? Ингэхэд та “ДАРСНЫ ГҮЗЭЭ” гэж сонсож байсан уу? Үгүй л болов уу. Учир нь дарсанд агуулагдах тодорхой нэгдлүүд нь өөхний эсийн өсөлтийг барьж байдаг учраас жин нэмэхээс сэргийлдэг аж.

#10 Хоолны шингэцэд эерэг нөлөөтэй

Дарс ууснаар таргалалтаас сэргийлдэг гэдгийг бид мэдэж авлаа. Тэгвэл үүнээс гадна хүнд махан хоол иддэг хүмүүс дарс тогтмол хэрэглэснээр бодисын солилцоо сайжирч, хоолны шингэц сайн болдог гэдгийг эрдэмтэд тогтоожээ. Европчуудын хувьд хоолыг дарсаар даруулж хэрэглэдэг нь ч үүнтэй холбоотой юм.

#11 Дарс аз жаргалтай болгоно

Хүн төрөлхтөн үүссэн цагаасаа хойш хамгийн их уусан шингэн бүтээгдэхүүний нэгдүгээрт ус, хоёрдугаарт дарс оржээ. Учир нь олон мянган жилийн түүхтэй дарс хэмээх ундаа бидний эрүүл мэндэд эерэг нөлөөтэй төдийгүй, аз жаргалын даавар ялгаруулж, бусадтай харилцахад эерэг нөлөө үзүүлдэг. Тэгэхээр тогтмол дарс хэрэглэж занших нь таны эрүүл мэнд болон нийгмийн харилцааг сайжруулах юм. Гэхдээ хэтрүүлэн хэрэглэх нь зохимжгүй гэдгийг үргэлж санаарай.

Анхааруулга: Мэдээж та +21 насанд хүрээгүй мөн жирэмсэн бол согтууруулах ундааг хэрэглэж болохгүй. Согтууруулах ундааг хэтрүүлэн хэрэглэх нь таны эрүүл мэндэд хортой гэдгийг дээрх өгүүлэлд олон давтан хэлсэн тул энд дахин сануулах нь илүүц биз ээ.

Эх  сурвалж: www.thedailymeal.com, www.winefolly.com

Бэлтгэсэн: World Wine 

* Нэг хундага дарс нь ойролцоогоор 75мл