INFORMING. INSPIRING. EMPOWERING.

Уул уурхай

“Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувь бол хувийн өмч


2017 оны 02 сарын 01


Д.Жаргалсайхан
@jargaldefacto


38353   6


8 мин


Ардчилсан, чөлөөт зах зээлтэй оронд төр гуравхан зүйлийг хамгаалах үүрэгтэй. Тэр нь хүний аюулгүй байдал, эрх, хөрөнгө юм. Чухам энэ үүргээ биелүүл гэж төрийн байгууллуудыг бий болгоод, удирдлагыг нь иргэд бүх нийтийн, шууд, ардчилсан сонгуулиар, тодорхой хугацаагаар сонгодог.

Монголчууд тийм төрийг байгуулах гэж 26 дахь жилдээ оролдож байна. Өмч дотроо хувийн болон нийтийн гэх ялгаатай. Төр аль алийг нь адил тэгш хамгаалж, өөрөө ч, өрөөлийг ч халдуулах ёсгүй юм. Гэтэл Хууль зүйн байнгын хорооноос “…Засгийн газрын 2016 оны зургадугаар сарын 13-ны өдрийн 330 дугаар тогтоолын нэгдүгээр заалтыг хүчингүй болгож, тус үйлдвэрүүдийн (“Эрдэнэт үйлдвэр” ба “Монголросцветмет”) 49 хувийг төрийн өмчид шилжүүлэн, 100 хувь улсын үйлдвэрийн статусаар ажиллуулах санал”-ыг 2017 оны нэгдүгээр сарын 24-нд гаргав.

Монголын “Монголиан коппер” хэмээх хувийн компани нь Оросын “Ростех” гэдэг төрийн компаниас тодорхой нэг хөрөнгийг нь сайн дурын үндсэн дээр тохиролцоод, холбогдох эздийнх нь шийдвэрийг гаргуулан, үнэ төлбөрийг нь төлөөд авчихжээ. Гэтэл худалдаж авсан тэр хөрөнгийг нь аль нэг төр засаг ямар нэгэн шалтгаанаар хурааж, нийгэмчлэх аваас тухайн улсын хувьд чөлөөт зах зээлийн суурь зарчмаас татгалзсан, гадаадын хөрөнгө оруулагчдыг айлгаж үргээсэн алхам болох юм.

Харин “Монголиан коппер” компани өөрөө, сайн дураараа, тодорхой хувиа өр төлбөртөө тооцон, хэн нэгэнд шилжүүлбэл өөр хэрэг аж. Тэгвэл бас нэг хууль ёсны наймаа (deal) болж, холбоотой бүх тал хүлээн зөвшөөрч мэдэх юм. Тийм боломж буй нь УИХ-ын байнгын хорооны шалгалтын ажлын хэсгийн дээрх санал, дүгнэлтээс харагдаж байна.

400 САЯ АМ.ДОЛЛАРЫН ЭХ ҮҮСВЭР

Ажлын хэсгийн тайлангаас үзвэл, “Монголиан коппер” корпорац (МКК) нь “Эрдэнэт үйлдвэр” болон “Монголросцветмет”-ийн (Монрос) 49 хувийн энгийн хувьцааг авахдаа Худалдаа хөгжлийн банкин (ХХБ) дахь өөрийн данснаас 400.27 сая ам.долларыг гурван удаагийн гүйлгээгээр ОХУ-ын “Альфа” банкинд шилжүүлжээ. Мөн энэ мөнгө хаанаас, яаж “Монголиан коппер” корпорацын дансанд эхлээд бөөгнөрснийг тус тайланд тодорхой заасан байна. Үүнийг дор дурдъя.

1. “Монголиан коппер”-ын 100 хувийн эзэн Ц.Пүрэвтүвшин Улаанбаатар хотын банкин дахь хувийн хадгаламжаасаа 112 тэрбум төгрөгийг тус корпорацын дүрмийн санд 2016 оны зургадугаар сарын 14-ний өдөр шилжүүлжээ. (Ойролцоогоор 56 сая ам.доллар)

2. Мөн ирээдүйд бий болох эх үүсвэрээ барьцаалан, Худалдаа хөгжлийн банкнаас 75 сая ам.долларын зээлийг 2016 оны зургадугаар сарын 20-ны өдөр авчээ.

3. 2016 оны зургадугаар сарын 17-нд “Кью Эс Си” (QSC) компаниас 62.9 сая ам.доллар зээлжээ. Худалдаа хөгжлийн банкны эзэн Д.Эрдэнэбилэг эзэмшдэг энэ QSC компанид “Худалдаа хөгжлийн банкинд ажиллаж байгаад хожим нь Монголбанкны ерөнхийлөгч болсон Н.Золжаргал 2014 оны арваннэгдүгээр сарын 28-нд 100 тэрбум, 2016 оны дөрөвдүгээр сарын 06-нд 100 тэрбум, мөн оны зургадугаар сарын 28-нд 160 тэрбум төгрөгийг хууль бусаар олгосон” аж. Нийт 360 тэрбум төгрөг юм. Хууль бус гэдэг нь Төвбанк аж ахуйн нэгжид Засгийн газрын шийдвэргүйгээр зээл олгох эрхгүй, зөвхөн арилжааны банкуудтай харьцах ёстой.

4. Мөн Ц.Пүрэвтүвшин дангаараа эзэмшдэг “Рийвэрстон пропертис” компаниас 70 сая ам.долларын зээлийг 2016 оны зургадугаар сарын 17-нд авчээ. Энэ өдөр “Рийвэрстон” компани өөрөө Худалдаа хөгжлийн банкнаас 70 сая ам.долларын зээл авч байсан аж.

5. Түүнчлэн “Юнайтед энержи систем” (ЮЕС) компаниас 2016 оны зургадугаар сарын 14-нд 68 сая ам.долларын зээл авсан. Энэ компанийг Худалдаа хөгжлийн банкны эзэн Д.Эрдэнэбилэг эзэмшдэг. ЮЭС нь мөн энэ өдөр “Өмнөговь аймагт баригдах цахилгаан станцын төсөлд оруулах (тийм төсөл байхгүй) хөрөнгө оруулалтад зориулан 68 сая ам.долларын зээлийг Худалдаа хөгжлийн банкнаас авсан байна.

6. Бас Сингапурт бүртгэлтэй “Канетик” компаниас 2016 оны зургадугаар сарын 17-нд 68 сая ам.доллар зээлжээ. Энэ компани өмнөх өдөр нь Худалдаа хөгжлийн банкнаас 68 сая ам.долларын зээлийг “Эрдэнэт үйлдвэр”-ээс худалдан авах зэсийн баяжмалыг барьцаалан авчээ.

Ингээд 1-6 дугаар эх үүсвэрийн дүн нь (56+75+63+70+68+68) нийт 400 сая ам.доллар болж байна. Худалдаа хөгжлийн банкнаас нэг өдөрт 346 сая ам.долларын зээл таван компаниар дамжиж гарсан бөгөөд зээлийн гэрээнүүд “нэрнээс бусад нь үг, үсгийн зөрүүгүй” адилхан, бүгд “барьцаагүй, баталгаагүй” байжээ. Худалдаа хөгжлийн банкны 93, Улаанбаатар хотын банкны 99.1 хувийг Должингийн Эрдэнэбилэг ганцаараа эзэмшдэг аж.

ХӨРӨНГИЙН ЖИНХЭНЭ ЭЗЭН НЬ

Бичиг үсэгт тайлагдсан хэн ч гэсэн “Эрдэнэт үйлдвэр”, “Монголросцветмет”-ийн 49 хувийг худалдаж авсан дээрх 400 сая ам.доллар Улаанбаатар хотын банкнаас 56 сая нь, Худалдаа хөгжлийн банкнаас 354 сая нь зохиомол зээлийн хэлбэрээр гарсныг харж байна. Арилжааны банкууд ийм үйл ажиллагаа явуулж болох уу? Хууль зөрчсөн үү, үгүй юү гэдэгт л асуудлын гол нь байгаа юм. Өнөөдрийн асуудал бол үнэндээ “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувийг авсанд биш, харин нийтийн болон хадгаламж эзэмшигчдийн хөрөнгийг банкны эзэд нь хувийн ашиг сонирхлын үүднээс хууль бусаар ашигласан, эсэхэд л байгаа юм.

Тэгвэл УИХ-ын байнгын хорооны дарга, УИХ-ын гишүүн Ш.Раднаасэдээр ахлуулсан ажлын хэсгийнхэн банкны хууль тогтоомжийг ноцтой зөрчсөн гэж үзжээ.

Үүнд:

1. Худалдаа хөгжлийн банкны гол хувьцаа эзэмшигч болон түүний шууд удирдлагад ажилладаг гүйцэтгэх ажилтнууд 2011 оноос хойш өөрсдийн нэр дээр олон тооны аж ахуйн нэгж байгуулж, төрийн өмчийн компани хувьчилж авах, концессын гэрээ байгуулах, худалдаж авах зэрэг аж ахуйн хууль бус үйл ажиллагаа явуулсан, ингэхдээ банкныхаа өөрийн эх үүсвэр, Монголбанкнаас хууль бусаар олгосон зээл, төсвөөс зувчуулсан болон бондын, түүнчлэн Засгийн газрын баталгаа гаргасан эх үүсвэрийг ашигласан байна.

2. Банкны тухай хуулийг зөрчсөн. Худалдаа хөгжлийн банк нь нийт 745 тэрбум төгрөгийн өөрийн хөрөнгөтэй боловч зөвхөн “Эрдэнэт үйлдвэр”, “Монголросцветмет”-ийн 49 хувийг худалдан авахын тулд 900 тэрбум төгрөгийн зээл гаргасан нь гол хувьцаа эзэмшигчийн хариуцлагын хүлээх хэмжээнээс давсан байна. Мөн нэг зээлдэгчид өөрийн хөрөнгийн 20 хувиас хэтрэхгүй (146 тэрбум төг буюу 70 сая доллароос бага байх) зээл олгох хязгаарыг зөрчөөгүй болж харагдуулахын тулд холбогдох этгээдүүдийн нэр дээр байгуулсан компаниудиар халхавч хийн, 70 сая ам.доллар дотор тус тус зээл олгож, “Монголиан коппер”-т дамжуулан шилжүүлжээ.

Тэгээд “Эрдэнэт үйлдвэр”-т хяналтаа тогтоосон 2016 оны зургадугаар сарын 27-ны өдрөөс хойш таван сарын дотор “Монголиан коппер” нь 2012 оны ногдол ашиг 47.1, 2013 оны ногдол ашиг 8.6, гэрээний урьдчилгаа төлбөр гэх 2.6 сая ам.доллар, QSC компанид гэрээний төлбөр 17 тэрбум төгрөг, Хөтөлийн цемент шохойн үйлдвэрт 2.7 тэрбум төгрөг тус тус “Эрдэнэт үйлдвэр”-ээс (нийт 67 сая орчим ам.доллар) авсан байна.

УИХ-ын ажлын хэсгийн бас нэг дүгнэлт бол Хөгжлийн банкны 160 тэрбум төгрөг (“Самурай” бондын 3.7 тэрбум иен) Худалдаа хөгжлийн банкинд байсан, Монголбанк 360 тэрбум төгрөгийг хууль бусаар зээлсэн, “Чингис” бондоос Хөтөлийн цемент шохойн үйлдвэрт 84 тэрбум, Дарханы хар төмөрлөгийн үйлдвэрт 137 тэрбум төгрөг олгосон, мөн QSC компанид төмөр зам бариулсны хөлсөнд төрөөс 90 сая ам.доллар буюу (нийтдээ 700 гаруй тэрбум төгрөг) төр засгийн (нийтийн) хөрөнгө Худалдаа хөгжлийн банкаар дамжсан байна.

Эдийн засгийн хямрал улс төрөөс эхлэлтэй болохыг иргэд тоо баримтаас харж байна. Ийм Монголбанктай, хамгийн том арилжааны банк нь ингэж зээл олгож ирсэн юм бол эдийн засаг нь хямрахгүй, төгрөгийн ханш унахгүй яах билээ. Ер нь арилжааны банкууд аль хэр найдвартай байгаа бол оо. Гаднаа гяланцаг, дотроо паланцаг болчихсон уу? Иргэдийн мөнгөн хөрөнгө, хадгаламжинд ямар нэг баталгаа байна уу? Монголбанк шинэ даргатай болоод юу өөрчлөгдсөн юм бол. Улаанбаатар хотын банкийг нийслэлийн иргэдийн хөрөнгөөр байгуулснаа одоогийн УИХ-ын дарга, тэр үеийн хотын дарга байсан М.Энхболд сайн мэдэж байгаа. Энэ банкны 99 хувийг хэзээ, яагаад ганцхан хүн авчихсан юм бэ? Ийм олон асуултад Монголын нийгэм хариу өгөхийг өнөөдөр төр засгаас шаардаж байна.

Төр засаг түргэн шуурхай хөдөлж, үнэн худлыг ялган, шударга ёсыг тогтоохыг иргэд хүлээж байна. Эсвэл төр засгийн удирдлага бүгдээрээ л төрийн хөрөнгө, өр, том банк, компаниудын хандив, дэмжлэгээс дэндүү их хамааралтай учир энэ бүх хэрэг өөх ч биш, булчирхай ч биш замхарч явсаар дахиад л алга болох уу?

Ямар ч гэсэн Ерөнхийлөгчийн сонгууль хүртэл юу ч өөрчлөгдөхгүй нь лавтай. Дараа нь яах бол. Шинэ Ерөнхийлөгч маань Өршөөлийн хууль гаргаад, эсвэл хэрэг нь хуучирсан болоод, харин бүх төлбөрийг нь нийт иргэд бид үүрээд л хуучнаараа явах уу?

Эсвэл аз таараад нүүрс, зэсийн үнэ өсөөд л, эдийн засаг сэргээд ирэхээр, утаа шигээ зундаа мартаад л, ээлжит хямрал иртэл нэг хэсэгтээ амар сайхандаа жаргах уу?


Нийтлэл танд таалагдсан уу?

Сэтгэгдлүүд (5)


Дэмжсэн
1 хүн (20%)

Түдгэлзсэн
0 хүн (0%)

Дэмжээгүй
4 хүн (80%)

Баагий

Хариулах 2017.02.04

Ийм тов тодорхой асуудлыг мэдэн будилж янз янзаар ярьж байгаа хүмүүс,улс төрийн намууд,улс төрчид бол монголын,бас ард түмний дайсан.Дайсантай яаж харьцах ёстой вэ?Энд том том улс төрчид холбоотой.Тийм учраас ингэж ужигруулж байгаад нэг л өдөр ор тас тийм юм огт болоогүй юм шиг болгохыг санаархаж байгаа.Ёстой тэгүүлэхгүй шүү ахан дүүсээ.Хэдий болтол ард түмэн ийм доромжлол үзэх ёстой юм."Алалцаад"ч хамаагүй үнэнийг мэдэх,тэр хулгайч луйварчдыг цээрлүүлэх,Эрдэнэтийг 100%төрийн өмчид шилжүүлж үр ашгийг нь тэд биш ард түмэн хүртэх ёстой.

Монгол

Хариулах 2017.02.02

МОНГОЛ УЛСЫН ЗУУНЫ ЛУЙВАР БАЙНА. МОНГОЛ УЛСАА БАРЬЦААЛАН БАЙЖ АВСАН БОНДЫН МӨНГӨӨР "ЭРДЭНЭТ" ҮЙЛДВЭРИЙН 49-Н ХУВИЙГ ХУВЬД ЗАЛИЛСАН БАЙНА Ш ДЭЭ. ТЭГЭЭД ТЭР ӨРИЙГ НЬ АРД ТҮМЭН ТАТВАР, ХУРААМЖ, ТОРГУУЛИАР ТӨЛЖ БАЙГАА НЬ ШУДРАГА ЁС УУ?

Bileg

Хариулах 2017.02.02

Ard bidniig saihan shogloj bgaa nuhduud yumaa. Aliv ingeed haraad baina gej baihgui shu, hudaldaa hugjliin bankind danstai nuhduud mungu chine baihgui bolj bgaan bishuu, ene erdenebileg gedeg nuhriig shalgahgui bol jinhene tolgoinii ezen yum bishuu uls ornii hyamral ene nuhruus uudeltei yum bna

АРДЫН ХҮҮ

Хариулах 2017.02.01

ЭНЭ АРАЙ ДЭНДЭНЭЭ ХӨРӨНГӨ АВАХ МӨНГӨӨ ХААНААС Ч АВАЛГҮЙ ЦЭВЭР ӨӨРӨӨСӨӨ ГАРГАСАН БОЛ БАС ТЭГЭЖ ХЭЛЖ БОЛНО ХАРИН ЭНЭ ОДОО ҮҮСЭЭД БАЙГАА БАЙДАЛ БОЛ ХУДАЛ ХУУРАМЧ ХУЛГАЙН ЗАМААР НУУЦААР ЛУЙВАРДАЖ ХИЙСЭН АЖИЛ ГЭДЭГ НЬ ТОДОРХОЙ БОЛООД БАЙНА МОНГОЛ УЛСААС ӨӨР ЯМАРЧ АРДЧИЛАЛ ХӨГЖСӨН ОРОНД ЭНЭ ҮЗЭГДЛИЙГ ХУЛГАЙ БУЮУ ЛУЙВАР ГЭЖ ХЭЛЭЭД ХЭР ОЛОН ХҮН ХАМРАГДСАН МАФИЙН БҮЛЭГЛЭЛЭЭС ХАМААР Ч 10-20 ЖИЛ МАГАДГҮЙ БҮХ НАСААР НЬ ХОРИХ ЯЛААР ЯЛЛАЖ БОЛОХ ЮМ ХЯТАДАД БОЛ ШУУД Л БУУДАН АЛАХ ЯЛ ОНООНО СУДЛААД ҮЗ ЭНЭ БОЛ ГАНЦ ЭДЭНЭТ БИШ МОНГОЛЫН 40 ГАРУЙ АШИГТ МАЛТМАЛЫН ОРДЫГ ЛУЙВАРДСАН ХУЛГАЙЛСАН ГЭМТ ХЭРЭГ МОНГОЛ УЛС ТИЙМ БАЯН УЛС ЮМ УУ ХЭН ДУРТАЙ НЭГЭНД ХӨРӨНГӨӨ ЗҮГЭЭР ӨГЧИХӨӨД АРД ТҮМЭН НЬ ЯДУУРАЛД ОРЖ ТЭДНИЙ ЗАРЦ БООЛ БОЛЖ ЯВАХ ЁСТОЙ БОЛЖ БАЙНА УУ ЭНЭ ТАНЫ САНАЛ АРАЙ ДЭНДСЭН САНАА БАЙНА МАГАДГҮЙ ТАНЫГ ИНГЭЖ БИЧВЭЛ АВЛИЛГЫН ХУВЬ ХАЙРАЛХААР АМАЛСАН БАЙЖ БОЛОХ Л ЮМ МОНГОЛЫН АРД ТҮМЭНИЙ ТОЛГОЙ НЬ СЭТГЭЖ БОДОХ НЬ АЖИЛЛАХАА БОЛИОГҮЙ БАЙНА АРД ТҮМЭН ШИЙДЭНЭ. ТА ХАРААРАЙ.

Зочин

Хариулах 2017.02.02

Үндсэн хууль үүнээс гадна олон хууль зөрчсөн худалдаа явагдсаныг Жаргалсайхан та яаж тайлбарлах вэ?