Нийтлэл

  • Монголчууд түүхэн гүүрээ сэргээсэн нь

    АНУ-ын Миннесота мужийн Макалестер коллежийн угсаатны зүй болон хүн судлаач профессор Ж.Уэтерфорд 2004 онд анх хэвлүүлсэн “Чингис хаан ба өнөөгийн ертөнцийг бүтээсэн нь“ (Chinggis Khan and making of the modern world) номондоо монголчууд XIII зуунд Ази, Европын соёл иргэншлийг холбосон анхны гүүрийг байгуулсан гэж өгүүлжээ. Харин европчууд түүнээс хойш 200-гаад жилийн дараа Чингисийн үр удмынхны байгуулсан өндөр ашигтай улс хоорондын худалдааг сэргээхийг оролдсон гэж бичсэн байдаг.Тус номонд Чингис хаан улс түмний хооронд цоо шинэ журам тогтоон, чанд сахиулж чадсан гэжээ.Бусдын шашныг тэвчин хүндлэх, арьс өнгөөр ялгаварлан гадуурхахгүй байх, нутгийн соёл, заншлыг хүндлэх, авьяас чадварыг урамшуулан дэмжих, хуулийн засаглалыг дээдлэх, улс хоорондын худалдааг хөгжүүлэх, худалдааны зам барих, бүгдийг бичиг үсэгтэй болгох, шуудангийн анхны сүлжээ байгуулах, цаасан мөнгийг өргөнөөр хэрэглэх, хүнийг шийтгэхдээ тамлахгүй байх, элч төлөөлөгчдийн аюулгүй байдлыг хүндэлж хамгаалах зэрэг нь энэ журмын гол заалтууд байсан аж.Чингис хааны дээрх журмыг ‘’сэргээх’’ тухай 800-гаад жилийн дараа Ази, Европ тивийн тавиад орны элч ...

    2016.07.20
  • Цуварсан “Цунами”

    2016 оны УИХ-ын болон нийслэлийн ИТХ-ын сонгуульд АН-ын, тэр дундаа нийслэлийн Ардчилсан намын хувьд улс төрийн “цунами” боллоо гэж Улаанбаатар хотын захирагч, нийслэлийн Ардчилсан намын дарга Э.Бат-Үүл сонгуулийн маргааш дүгнэв. Газар хөдлөлтөөс үүдэн далай цалгиж, асар урт, маш өндөр давлагаа үүсэн, эрэгт хүрэхдээ ойр орчныхоо бүх зүйлийг хаман түрж сүйтгэдэг, хор хохирлыг нь урьдчилан тооцох боломжгүй байгалийн үзэгдлийг цунами гэдэг. УИХ-ын энэхүү ээлжит сонгуульд 76 тойрогт 12 нам, 68 бие даагч, гурван эвсэл, нийт 498 нэр дэвшигч өрсөлдсөнөөс МАН 65 суудлыг нь авч, үнэмлэхүй ялалт байгуулав. Нийт сонгогчийн 72.1 хувь оролцсон тус сонгуулиар төрийн эрх барьж ирсэн АН дөнгөж ес, МАХН, бие даагч тус бүр нэг суудал авсан бөгөөд ийм үр дүн гарна гэж хэн ч урьдчилан тооцоогүй байлаа. Өмнөх өдөр нь Монгол Улсын Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэгийн хийсэн хэвлэлийн бага хурал сонгуулийн үр дүн ингэж гарахад онцгой нөлөөлсөн юм. Монгол, Оросын хамтарсан, төрийн өмчит “Эрдэнэт үйлдвэр”-ийн 49 хувийг эзэмшигч Оросын ...

    2016.07.06
  • Ухаарлын сонгууль-2016

    Сайн хүн сонгуульд оролцохгүй бол муу хүн ялдаг учиртай. Сонгогч та өөрөө амьдралаа сонгохгүй бол таны өмнөөс өөр хүн сонгодог.Өнөөдөр УИХ-ын болон аймаг, нийслэлийн ИТХ-ын сонгууль болно. Их хурлын 76 суудалд нийт 498 нэр дэвшигч өрсөлдөж буйгаас 69 нь бие даагч. Сонгуульд оролцож буй улс төрийн 15 нам, эвслээс зөвхөн Ардчилсан нам (АН, Монгол ардын нам (МАН)-аас нэг мандат бүхий 76 тойрогт бүгдэд нь өрсөлдөж байна. Нэр дэвшигчдийн дөрөвний нэг нь эмэгтэйчүүд, тавны нэг нь компанийн захирлууд бол зургаан бөх, дөрвөн дуучин, хоёр яруу найрагч, тус бүр нэг харваач, жүжигчин, хөтлөгч, зураач буй аж. Гурван сая монголчуудын 1.8 сая нь сонгуулийн насных бөгөөд хамгийн багадаа тал нь саналаа өгвөл хүчинтэйд тооцно. 2012 онд сонгуулийн идэвх 65 хувьтай байсныг дурдах нь зүйтэй.2016 оны сонгуулийн онцлог юу вэ? Их хурлын нэг суудалд зургаан хүн өрсөлдөж байгаа нь өмнөх сонгуулийн долоогоос онц буураагүй үзүүлэлт аж. Харин бие даагчийн тоо 26-гаас 69 буюу 2.6 ...

    2016.06.29
  • Монголын хөгжилд дутсан багана

    Улс үндэстний хөгжил нь байгаль, цаг уур, газар зүйн байршил, түүх соёл, уламжлал, зан заншил, шашин, боловсрол зэрэг хүчин зүйл гэхээсээ илүүтэйгээр улс төр, эдийн засгийн байгууллуудаас голлон хамаардаг гэдгийг дэлхийн олон орны хөгжлийг судалснаар тогтоожээ.АНУ-ын Массачусетсийн Технологийн институтийн профессор Дарон Ажэмоглу, Харвардын их сургуулийн профессор Жэймс Робинсон нар энэ судалгааныхаа дүнд үндэслэн “Улс үндэстний уналт, доройтлын шалтгаан” (Why nations fail) номоо гаргасан байна. Олон сая хувиар хэвлэгдэж, 10-аад шагнал хүртсэн энэ ном монгол хэлээр ч орчуулагдаад буй. Профессор Ж.Робинсон саяхан Монголд ирж, хэд хэдэн лекц уншсаны заримыг нь хөтлөх боломж надад тохиов.Байгуулал (институц) гэдгийг эдийн засаг, улс төрийн орон зайд хүн өөрийгөө хэрхэн авч явахыг удирддаг (урамшуулдаг, эсвэл хязгаарладаг) дүрэм, журам гэж тэд тодорхойлсон байна. Улс төр, эдийн засгийн байгууллуудыг хамарч буй хүрээгээр нь бүх нийтэд (inclusive) үйлчилдэг, эсвэл цөөнх, тодорхой бүлэглэлд (extractive) үйлчилдэг гэж ангилжээ.БҮХ НИЙТИЙН БА ТОДОРХОЙ БҮЛЭГЛЭЛИЙН БАЙГУУЛАЛХоёр Солонгосыг жишээ болгон тодруулан харцгаая. Солонгос улс 60-аад ...

    2016.06.22
  • Сонгуулийг “зайсандахаа” зогсоо

    Төр засгийн суудалд нэг л очсон бол эрх мэдэл, албан тушаалаа авч үлдэхийн төлөө улстөрчид юу ч хийхээс ичихээ больжээ. Сонгуулийн үеэр мөнгө тараахыг хориглосон хууль гаргасан атлаа өөрсдөдөө ашигтайгаар түүнийгээ зөрчиж, ямар нэг заль зохион, тэр хуульд ямар ч хамаагүй болгож ярьдаг аргыг Ч.Сайханбилэгийн Засгийн газар ч давтав. Энэ үзэгдэл зөвхөн Монголд л хэвийн юм шиг явж болоод байгаа учир тодорхой нэг хэргээр нь “зайсандах” гэж нэрлэж болох ажээ. Төрийн эрх мэдлийг тухайн үед барьж байсан МАН-ын удирдлагууд Зайсангийн амыг, дараа нь Яармагийн дэнжийг, улмаар 2012 оны сонгуулийг өөрс­дөдөө ашигтайгаар “ з а й сандсан”-ыг иргэд бид сайн мэднэ. Ардчилсан нам төр барихдаа энэхүү бусармаг үйлдлийг таслан зогсоохын оронд МАН-ын “амташсан” саналыг шүүрч аван, 2016 оны сонгуулийн өмнө бэлэн мөнгө олгох бэсрэг арга болгон, баяр хөөр дүүрэн хэрэгжүүлж байна.2012 ОНЫ СОНГУУЛЬМАН чирч, АН дагасан эвслийн Засгийн газар “Эрдэнэс Тавантолгой” компанийн хувьцааны 10 хувь буюу 1.5 тэрбум ширхэг хувьцааг үнэ ...

    2016.06.15